گروه پزشکی ملکولی از سری گروه ها و رشته ها در دانشکده علوم و فناوری های نوین پزشکی است. جهت آشنایی بیشتر با این گروه آموزشی به سراغ دکتر جعفر فلاحی عضو هیئت علمی گروه پزشکی مولکولی رفتیم و با ایشان به گفتگو پرداختیم.

 1- آقای دکتر از خودتان شروع کنیم، اینکه اهل کجا هستید و زندگی تحصیلی خود را چگونه گذرانده اید؟

-بنام خدا. بنده در روستای حاجی آباد متولد شدم تا دوران راهنمایی در آنجا ساکن بودیم و از آن به بعد به شهر مرودشت نقل مکان کردیم. مقطع لیسانس در رشته زیست شناسی عمومی دانشگاه رازی کرمانشاه تحصیل کردم و در مقطع فوق لیسانس زیست سلولی و مولکولی پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری در تهران بودم و برای مقطع دکترا، رشته پزشکی مولکولی علوم پزشکی شیراز را انتخاب کردم.

2- چرا این رشته را انتخاب کردید و چگونه به این رشته علاقه مند شدید؟

- دلیل اصلی این انتخاب به گرایش مولکولی مقاطع قبل برمیگردد. از آنجایی که علاقه زیادی به مباحث مولکولی وارتباط آن با درمان بیماریها داشتم، بعد از جستجوی رشته های زیاد، رشته پزشکی مولکولی را انتخاب کردم.  یک رشته جامع هم در زمینه تشخیص و هم در زمینه درمان که میتوانست حس کنجکاوی من رو دریابد. از طرفی به دلیل اینکه این رشته در وزارت بهداشت بود جهت گیری بالینی بهتری برای رسیدن به اهدافم بود.

3- با توجه به اینکه شما مدیر گروه رشته پزشکی مولکولی هستید این رشته را چگونه معرفی می کنید و چگونه دانشجویان را دعوت به انتخاب این رشته در تحصیلات تکمیلی می کنید؟

-رشته پزشکی مولکولی به عنوان یکی از رشته های نوین در دنیا میباشد که میتواند پزشکی دنیا را متحول کند. شاید در نگاه اول این بیان کمی سطحی به نظر برسد اما چه بخواهیم چه نخواهیم مسیر درمان و خدمات دقیق پزشکی از رشته هایی مثل پزشکی مولکولی میگذرد. با گسترش علوم مختلف و همچنین شناخت عمیق مکانیسمهای بیماری، شرایطی فراهم شده که در دهه های قبل میسر نبود تا در خدمت پزشکی سنتی باشد. امروزه برای درمان دقیق بیماریها به ارائه روشهای دقیق نیاز میباشد که این را باید در رشته هایی مثل پزشکی مولکولی جستجو کرد. اگر به کوریکولوم این رشته نگاهی شود میتوان رسالت ویژه این رشته را بهتر درک کرد. دروسی مثل ژنتیک پزشکی و ژنتیک مولکولی، اساس مولکولی بیماریها، روشهای مولکولی تشخیص بیماریها، اصول هدف درمانی، پیام رسانی سلولی، سیستم بیولوژی و در نهایت واحد پزشکی شخصی که شاید بتوان نقطه عطف این رشته دانست. همانطور که میدانید بحث پزشکی شخصی یکی از موضوعات داغ و کاربردی در علوم پزشکی امروزه میباشد. درمان بیماران با توجه به تغییرات ژنتیکی متفاوت آنها بسیار حائز اهمیت است. درمان هدفمند هم باعث درمان سریع و دقیق بیماری میشود و هم در کاهش هزینه ها نقش دارد. بنابراین اگر بخواهم این رشته را به کسی پیشنهاد بدهم در درجه اول باید به مباحث مولکولی با گرایش پزشکی علاقه داشته باشد و حتما از ظرفیت کوریکولوم رشته مطلع شود. با توجه به اینکه دانشجویان در زمینه های مختلف مهارتها و موضوعات علمی را یاد میگیرند یکی از رشته هایی میباشد که میتواند به کمک مراکز تحقیقاتی بیاید.

4- لطفاً در مورد گروه پزشکی مولکولی و تاریخچه تأسیس آن مختصری برای مخاطبان ما توضیح دهید؟

- این رشته در سال 1387 در ایران تاسیس شد. سال 1392 نیز در علوم پزشکی شیراز پذیرش دانشجو انجام گردید و من به همراه دو نفر دیگر اولین ورودی این رشته بودیم.

5- در مورد تعداد دانشجویان و هیئت علمی گروه نیز اطلاعاتی بدهید؟

- تعداد دانشجویان و فارغ التحصیلان این رشته تا به امروز، 26 نفر میباشند و دو نفر نیز هیات علمی first داریم.

6- چه کمبودهایی چه از لحاظ آموزشی و چه از لحاظ امکانات آزمایشگاهی در رشته پزشکی مولکولی وجود دارد و برای رفع آن چه اقداماتی انجام شده است؟

-مهمترین چالشی که در دانشکده علوم نوین وجود داشته، بحث کمبود فضای آموزشی هست. فضایی که متناسب با آموزش و پژوهش و راحتی دانشجو باشد. دانشجو حق دارد که در آزمایشگاه در شرایطی کار کند که حتی الامکان از خطاهای ناخواسته جلوگیری کند. کمبود فضاهای آزمایشگاهی و افزایش تعداد دانشجویان و شرایط استرسی دانشجویان، میتوانند از عواملی باشند که ناخواسته تست های آزمایشگاهی را دچار خطا و آلودگی ها کنند که همه اینها باعث اتلاف وقت و مواد مصرفی آنها میشود. بنابراین دغدغه هیات رییسه بر این بوده که با تخصیص فضاهای مستقل برای هر گروه شرایط مناسبی برای تحقیق فراهم آورد. لذا درخواست گروه پزشکی مولکولی نیز برای فضای آزمایشگاهی مطرح گردیده که با مساعدتهای هیات رییسه محترم همراه گردیده است. در قسمت تجهیزات نیز گروه ما نیازهایی دارد که در جهت استقلال هر چه بیشتر گروه به اطلاع هیات رییسه محترم رسانده میشود.

7- آینده گروه پزشکی مولکولی را چگونه پیش بینی می کنید؟

- با توجه به چشم اندازها و رسالتهای رشته، اساتید و دانشجویان با انگیزه مضاعف درصدد برآوردن و شناساندن هر چه بیشتر رشته در سطح دانشگاه بوده و تعاملات عملی با گروهها و مراکز مختلف تحقیقاتی در آینده بیشتر تقویت خواهد شد.  

8- از تجربه های کاری و درس هایی که از آن گرفته اید صحبت کنید؟

- یک از تجربه هایی که در این سالها داشته ام و در مسیر تحقیق بهش رسیدم مربوط به پایان نامه دکترای خودم بود. ساخت ذرات لنتی ویروس به عنوان اولین مورد در دانشگاه علوم پزشکی شیراز محقق گردید. در اون مقطع با توجه به خطرات و محدودیتهایی که در این حوزه وجود داشت استقبالی در زمینه ساخت ویروسهای نوترکیب نمیشد اما با چندین ماه تلاش در نهایت با کمک دکتر رزبان توانستیم این ذرات ویروسی را بسازیم و به عنوان ابزار انتقال ژن استفاده کنیم که با استقبال گرم از طرف هیات رییسه دانشکده و هم چنین دانشگاه روبرو شدیم و در خبرگزاری ها نیز گزارش شد. همین امر باعث شد که دانشگاه امکانات لازم این حوزه را برای گروه فراهم آورد و یکی از دستاوردهایی بود که سالیان سال، گروه ازش بهره میبرد.

9- در پایان اگر صحبتی با مسئولان و دانشجویان دارید بفرمایید؟

- مسئولین محترم در هر جایگاهی که هستند مسیر را برای آموزش و تحقیق هر چه بهتر تسهیل کنند. یک تصمیم اشتباه یا درست این عزیزان میتواند سرنوشت یک گروه، یک استاد و یا دانشجو را تغییر دهد. بنابراین با فراهم کردن یک فضای صمیمی و کاری، در جهت رشد عادلانه همه گروهها قدم بردارند. شناساندن رشته های موجود در دانشکده علوم نوین و ظرفیتهای آنها در سطح دانشگاه بسیار مهم میباشد. تعاملات واقعی بین گروهها و ارتباط با گروههای بالین باید تقویت شود.

• به دانشجویان گرامی هم چند نکته پیشنهاد میدهم. مقطع دکترا آخرین مقطعی هست که شما عزیزان تجربه میکنید و مطمئن باشید که دیگر زمان به عقب بر نمیگردد که مسیر را مجدداً تکرار کنید. همه شما سروان، اساتید و محققین آینده در گروه ها، مراکز تحقیقاتی و یا شرکتها میباشید لذا در این مقطعی که هستید بر مهارتهای آزمایشگاهی خودتون بیفزایید و برای ارتقاء خودتون به همدیگر کمک کنید. از اشتباه کردن و نتیجه نگرفتن نترسید. بخش مهمی از علم شما در نتایج منفی شما نهفته هست که شما را مجبور میکند تلاش مضاعف کنید و در جستجوی راه حل از تمام ظرفیت خود استفاده کنید.

 «به امید موفقیت، پیشرفت و آینده روشن برای شما»