دانشکده علوم و فناوری‌های نوین پزشکی بر اهمیت آگاهی عمومی در زمینه نگهداری مسئولانه از حیوانات خانگی و پیشگیری از بیماری‌های مشترک انسان و حیوان تأکید کرد.

با افزایش علاقه خانواده‌ها به نگهداری از حیوانات خانگی، توجه به اصول بهداشتی و مسئولیت‌پذیری در مراقبت از این حیوانات، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. کارشناسان حوزه سلامت معتقدند که رعایت اصول نگهداری صحیح، علاوه بر تأمین سلامت و رفاه حیوان، نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان (زئونوز) و ارتقای سلامت عمومی ایفا می‌کند.

بر اساس دیدگاه متخصصان، رعایت بهداشت در محیط نگهداری حیوانات خانگی از نخستین گام‌های پیشگیری از بیماری‌هاست. ظرف غذا و آب حیوان باید به‌صورت روزانه شست‌وشو و ضدعفونی شود تا از رشد باکتری‌ها و قارچ‌ها جلوگیری شود. همچنین محل خواب، اسباب‌بازی‌ها، فرش و مبلمان که حیوان به‌طور مداوم با آن‌ها در تماس است، باید به‌صورت منظم تمیز شوند؛ زیرا این سطوح می‌توانند محل تجمع عوامل بیماری‌زا و آلرژن‌ها باشند.

نگهداری از حیوان خانگی تنها یک انتخاب شخصی نیست، بلکه مسئولیتی اجتماعی نیز محسوب می‌شود. رعایت نظافت در محیط‌های عمومی، جمع‌آوری فضولات حیوان، جلوگیری از رهاسازی حیوانات و مراجعه منظم به دامپزشک، از مهم‌ترین اقداماتی است که صاحبان حیوانات باید به آن توجه داشته باشند.

یکی از ارکان اصلی نگهداری مسئولانه، انجام برنامه منظم واکسیناسیون است. واکسن‌هایی مانند هاری و سایر واکسن‌های توصیه‌شده توسط دامپزشک، از بروز بیماری‌های خطرناک پیشگیری می‌کنند و سلامت حیوان و انسان را به‌طور هم‌زمان حفظ می‌کنند. اگرچه واکسیناسیون بخشی از هزینه‌های نگهداری حیوانات خانگی را تشکیل می‌دهد، اما این هزینه در مقایسه با پیامدهای درمان بیماری‌ها و حفظ سلامت خانواده، سرمایه‌گذاری ارزشمندی محسوب می‌شود.

کارشناسان همچنین بر لزوم شناخت علائم بیماری در حیوانات خانگی تأکید می‌کنند. بی‌اشتهایی، بی‌حالی، استفراغ، اسهال، تب، سرفه، ترشحات غیرطبیعی، ریزش شدید مو یا تغییر رفتار، از مهم‌ترین نشانه‌هایی هستند که نیازمند مراجعه سریع به دامپزشک هستند. البته باید توجه داشت که برخی حیوانات، حتی در ظاهر سالم، ممکن است ناقل برخی عوامل بیماری‌زا باشند؛ ازاین‌رو رعایت اصول بهداشتی در همه شرایط ضروری است.

از جمله پرسش‌های رایج درباره نگهداری حیوانات خانگی، تماس نزدیک با آن‌هاست. متخصصان توصیه می‌کنند از بوسیدن دهان یا بینی حیوانات و همچنین اجازه دادن به لیسیدن صورت انسان خودداری شود؛ زیرا دهان حیوانات می‌تواند حامل برخی میکروارگانیسم‌ها باشد. این توصیه به‌ویژه برای کودکان، سالمندان، زنان باردار و افراد دارای نقص سیستم ایمنی اهمیت بیشتری دارد.

همچنین خوابیدن حیوانات روی تخت انسان، به‌ویژه در صورتی که برنامه منظم کنترل انگل‌ها و معاینات دامپزشکی رعایت نشود، می‌تواند احتمال انتقال برخی انگل‌ها، قارچ‌ها یا عوامل حساسیت‌زا را افزایش دهد. اختصاص محل خواب مستقل برای حیوان، اقدامی ساده اما مؤثر در حفظ سلامت اعضای خانواده است.

تغذیه حیوانات با غذاهای خام نیز یکی دیگر از موضوعات مورد توجه متخصصان است. استفاده از گوشت خام یا فرآورده‌های فرآوری‌نشده، در صورت رعایت نکردن اصول بهداشتی، می‌تواند خطر انتقال باکتری‌هایی مانند سالمونلا را افزایش دهد. استفاده از جیره‌های غذایی استاندارد و تهیه‌شده بر اساس توصیه دامپزشک، ایمنی بیشتری برای حیوان و خانواده فراهم می‌کند.

از سوی دیگر، تماس با مدفوع حیوانات خانگی یکی از مهم‌ترین راه‌های انتقال برخی بیماری‌های انگلی و باکتریایی است. جمع‌آوری سریع فضولات، استفاده از وسایل محافظ و شست‌وشوی کامل دست‌ها پس از تماس با آن، نقش مهمی در پیشگیری از انتقال بیماری‌ها دارد.

در صورت گازگرفتگی یا حتی خراش ناشی از سگ یا گربه، شست‌وشوی فوری محل زخم با آب و صابون و مراجعه سریع به مراکز درمانی برای بررسی نیاز به اقدامات پیشگیرانه، اقدامی ضروری است. مراجعه به‌موقع می‌تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کند.

دانشکده علوم و فناوری‌های نوین پزشکی با تأکید بر رویکرد «سلامت واحد» (One Health)، معتقد است سلامت انسان، حیوان و محیط زیست به یکدیگر وابسته هستند. توسعه آموزش‌های عمومی، افزایش آگاهی صاحبان حیوانات خانگی و تقویت همکاری میان متخصصان علوم پزشکی، دامپزشکی و بهداشت، می‌تواند نقش مؤثری در کاهش بیماری‌های مشترک و ارتقای سلامت جامعه ایفا کند.

ارتقای فرهنگ نگهداری مسئولانه از حیوانات خانگی، گامی مؤثر در مسیر ساختن جامعه‌ای سالم‌تر، آگاه‌تر و مسئولیت‌پذیرتر است؛ مسیری که با آموزش، پیشگیری و مشارکت همگانی به نتیجه خواهد رسید.

«محبوبه صادقی» کارشناس آزمایشگاه زیست فناوری پزشکی