با وجود اینکه مغز تنها حدود ۲ درصد از وزن بدن را تشکیل می‌دهد، در حالت استراحت حدود ۲۰ درصد از اکسیژن و نزدیک به ۲۰ تا ۲۵ درصد از گلوکز مصرفی بدن را به خود اختصاص می‌دهد.

 این مصرف بالا نشان‌دهنده نیاز مداوم مغز به اکسیژن برای حفظ عملکرد طبیعی سلول‌های عصبی است.

نورون‌ها برای تولید انرژی (ATP) به اکسیژن وابسته‌اند. این انرژی برای انتقال پیام‌های عصبی، پردازش اطلاعات، یادگیری، حافظه، تصمیم‌گیری و کنترل عملکردهای حیاتی بدن ضروری است.

از آنجا که مغز ذخیره قابل توجهی از اکسیژن یا انرژی ندارد، حتی چند دقیقه اختلال در خون‌رسانی می‌تواند منجر به آسیب سلول‌های مغزی شود.

چرا اکسیژن برای مغز حیاتی است؟

اکسیژن از طریق خون و به کمک هموگلوبین به مغز منتقل می‌شود. خون‌رسانی مناسب، اکسیژن و مواد مغذی را به نورون‌ها می‌رساند و مواد زائد حاصل از فعالیت سلولی را دفع می‌کند. هرگونه اختلال در این فرایند، مانند سکته مغزی، ایست قلبی یا بیماری‌های ریوی، می‌تواند عملکرد مغز را مختل کند.

کاهش اکسیژن‌رسانی چه پیامدهایی دارد؟

کاهش اکسیژن‌رسانی به مغز (هیپوکسی) ممکن است باعث بروز علائمی مانند:

کاهش تمرکز و توجه اختلال حافظه،گیجی و کاهش هوشیاری ، سردرد و سرگیجه ، اختلال در تصمیم‌گیری

در موارد شدید، هیپوکسی می‌تواند به آسیب دائمی مغز، کما یا حتی مرگ منجر شود.

آیا اکسیژن بیشتر، عملکرد مغز را بهتر می‌کند؟

برخلاف تصور رایج، در افراد سالمی که سطح اکسیژن خون طبیعی دارند، دریافت اکسیژن اضافی معمولاً باعث افزایش هوش، حافظه یا تمرکز نمی‌شود.

مغز برای عملکرد مطلوب به اکسیژن کافی نیاز دارد، اما اکسیژن بیش از حد نیز لزوماً سودمند نیست و در برخی شرایط پزشکی حتی می‌تواند عوارضی به همراه داشته باشد.

چگونه سلامت اکسیژن‌رسانی به مغز را حفظ کنیم؟

فعالیت بدنی منظم پرهیز از مصرف دخانیات و قلیان کنترل فشار خون، دیابت و بیماری‌های قلبی ،خواب کافی و باکیفیت ،تغذیه سالم و متعادل

جمع‌بندی

سلامت مغز به تأمین مداوم اکسیژن وابسته است. حفظ سلامت قلب، ریه‌ها و عروق، بهترین راه برای تضمین اکسیژن‌رسانی مناسب به مغز و پیشگیری از اختلالات شناختی و عصبی در طول زندگی است.

دکتر «روح اله زاهدیان» عضو هیات علمی گروه علوم اعصاب دانشکده علوم و فن آوری های نوین پزشکی