دکتر «ساناز علایی» عضو هیأت علمی گروه بیولوژی تولیدمثل، با اشاره به اینکه بسیاری از مردانی که به باشگاه می‌روند و از مکمل‌ها یا داروهای افزایش‌دهنده عملکرد استفاده می‌کنند، درباره تأثیر این محصولات بر باروری خود نگران هستند، گفت: پاسخ این پرسش به نوع محصول مصرفی بستگی دارد؛ زیرا برخی از این فرآورده‌ها بی‌خطر هستند، اما برخی دیگر می‌توانند آسیب‌های جدی و حتی طولانی‌مدتی به سلامت باروری وارد کنند.

وی با بیان اینکه استروئیدهای آنابولیک مهم‌ترین تهدید برای باروری مردان به شمار می‌روند، افزود: این داروها نسخه‌های مصنوعی هورمون تستوسترون هستند و اگرچه باعث افزایش حجم و قدرت عضلات می‌شوند، اما عملکرد طبیعی دستگاه تولیدمثل را مختل می‌کنند.

دکتر علایی ادامه داد: زمانی که تستوسترون یا سایر استروئیدهای آنابولیک از خارج وارد بدن می‌شوند، مغز تولید هورمون‌های LH و FSH را کاهش می‌دهد. این هورمون‌ها برای تحریک بیضه‌ها و تولید اسپرم ضروری هستند و کاهش آن‌ها می‌تواند به افت شدید تولید اسپرم یا حتی توقف کامل آن منجر شود.

وی تصریح کرد: مصرف استروئیدهای آنابولیک علاوه بر کاهش تعداد اسپرم، می‌تواند حرکت اسپرم را نیز کاهش دهد، تعداد اسپرم‌های با شکل غیرطبیعی را افزایش دهد، موجب کوچک شدن بیضه‌ها شود و کیفیت DNA اسپرم را تحت تأثیر قرار دهد؛ موضوعی که خطر ناباروری و حتی سقط جنین را افزایش می‌دهد. همچنین برخی افراد پس از قطع مصرف این داروها دچار کاهش میل جنسی یا اختلال نعوظ می‌شوند.

عضو هیأت علمی گروه بیولوژی تولیدمثل افزود: برخی مکمل‌های هورمونی مانند آندروستندیون نیز می‌توانند با سرکوب تولید طبیعی تستوسترون، کیفیت اسپرم و توان باروری مردان را کاهش دهند.

دکتر علایی درباره مکمل‌های پروتئینی نیز گفت: برخلاف تصور برخی افراد، شواهد علمی نشان می‌دهد که مکمل‌های پروتئینی استاندارد مانند پروتئین وی، کازئین یا پروتئین سویا در افراد سالم به‌طور مستقیم باعث کاهش باروری نمی‌شوند.

وی در عین حال تأکید کرد: نگرانی اصلی مربوط به برخی مکمل‌های غیرمجاز یا تقلبی است که ممکن است بدون اطلاع مصرف‌کننده به استروئیدهای آنابولیک یا سایر ترکیبات هورمونی آلوده باشند. مصرف چنین محصولاتی می‌تواند همان عوارض استروئیدها، از جمله کاهش تولید اسپرم و اختلال در باروری را به دنبال داشته باشد. به همین دلیل، توصیه می‌شود افراد مکمل‌های مورد نیاز خود را تنها از برندهای معتبر و دارای مجوز تهیه کنند.

دکتر علایی درباره امکان جبران این آسیب‌ها نیز اظهار کرد: در بسیاری از مردان، پس از قطع مصرف استروئیدهای آنابولیک، عملکرد هورمونی و تولید اسپرم به‌تدریج طی چند ماه تا حدود یک سال بهبود می‌یابد، اما این روند به عواملی مانند نوع دارو، دوز مصرفی، مدت زمان مصرف و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد.

وی خاطرنشان کرد: در افرادی که استروئیدها را برای مدت طولانی یا با دوزهای بالا مصرف کرده‌اند، بازگشت کامل باروری ممکن است بیش از یک سال زمان ببرد یا نیاز به درمان تخصصی داشته باشد و در موارد نادر، آسیب‌های ایجادشده می‌توانند ماندگار باشند.

دکتر ساناز علایی در پایان توصیه کرد: مردانی که قصد فرزندآوری در آینده نزدیک دارند، از مصرف استروئیدهای آنابولیک و سایر داروهای هورمونی بدون تجویز پزشک خودداری کنند و در صورت نگرانی درباره وضعیت باروری خود، برای بررسی و دریافت راهکارهای درمانی به پزشک مراجعه کنند.