چرا اثر کافئین در افراد متفاوت است؟

دکتر «جعفر فلاحی» عضو هیات علمی دانشکده علوم و فناوری‌های نوین پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ، با اشاره به تفاوت پاسخ افراد به کافئین، بر اهمیت توجه به ویژگی‌های فردی در انتخاب الگوی غذایی تأکید کرد.

به گزارش روابط عمومی دانشکده علوم و فن آوری های نوین پزشکی، کافئین یکی از ترکیبات پرمصرف در رژیم غذایی روزانه بسیاری از افراد است که عمدتاً از طریق قهوه، چای و برخی نوشیدنی‌ها دریافت می‌شود؛ با این حال، اثر آن در افراد مختلف یکسان نیست و ممکن است بر خواب، میزان هوشیاری و احساس آرامش یا بی‌قراری افراد تأثیر متفاوتی داشته باشد.

دکتر فلاحی با بیان اینکه تفاوت در پاسخ بدن به کافئین می‌تواند به عوامل مختلفی مرتبط باشد، توضیح داد: کافئین پس از ورود به بدن در کبد متابولیزه می‌شود و سرعت این فرایند در افراد مختلف متفاوت است. ویژگی‌های ژنتیکی، سن، برخی داروها و وضعیت جسمی می‌توانند در میزان و مدت اثر کافئین نقش داشته باشند.

کافئین چگونه بر مغز اثر می‌گذارد؟

وی ادامه داد: کافئین با اثر بر گیرنده‌های آدنوزین در مغز، احساس خواب‌آلودگی را کاهش داده و موجب افزایش هوشیاری می‌شود؛ اما میزان حساسیت افراد به این ماده متفاوت است. به همین دلیل ممکن است مصرف یک مقدار مشخص از کافئین در یک فرد بدون مشکل باشد، اما در فرد دیگری با علائمی مانند بی‌خوابی، بی‌قراری یا تپش قلب همراه شود.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به نقش سن در پاسخ بدن به کافئین، افزود: با افزایش سن، برخی فرایندهای متابولیکی و دفع مواد در بدن تغییر می‌کند و ممکن است اثر کافئین در بعضی افراد طولانی‌تر شود. بنابراین، میزان تحمل فرد نسبت به کافئین ممکن است در طول زندگی تغییر کند.

تغذیه شخص‌محور؛ یک توصیه برای همه کافی نیست

دکتر فلاحی با تأکید بر اهمیت رویکرد «تغذیه شخص‌محور» بیان کرد: در این رویکرد، علاوه بر توصیه‌های عمومی تغذیه‌ای، ویژگی‌های فردی، وضعیت سلامت، سن، الگوی خواب، داروهای مصرفی و واکنش بدن به مواد غذایی و ترکیباتی مانند کافئین مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی توصیه کرد افراد به واکنش بدن خود پس از مصرف نوشیدنی‌های حاوی کافئین توجه داشته باشند و در صورت بروز علائمی مانند اختلال خواب، اضطراب، بی‌قراری یا تپش قلب، میزان و زمان مصرف خود را بازبینی کنند.

بدانیم و اقدام کنیم

عضو هیات علمی دانشکده خاطرنشان کرد: نمی‌توان میزان تحمل یک فرد نسبت به کافئین را معیار مناسبی برای فرد دیگر دانست. افراد باید ضمن توجه به توصیه‌های علمی، شرایط فردی خود را نیز در نظر بگیرند و در صورت داشتن بیماری زمینه‌ای، مصرف دارو یا شرایط خاص، برای تعیین میزان مناسب مصرف کافئین با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.

پیام پایانی: اثر کافئین در همه افراد یکسان نیست؛ شناخت ویژگی‌های فردی و توجه به پیام‌های بدن می‌تواند به انتخاب آگاهانه‌تر و متناسب‌تر در الگوی غذایی کمک کند.