به گزارش روابط عمومی دانشکده علوم و فن آوری های نوین پزشکی، دکتر ساناز علایی عضو هیأت علمی گروه بیولوژی تولیدمثل دانشکده با بیان اینکه اندومتریوز (Endometriosis) یک بیماری مهم در میان زنان است که می‌تواند کیفیت زندگی را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.

وی با اشاره به اینکه در این بیماری، بافتی شبیه به پوشش داخلی رحم (آندومتر) که باید در داخل رحم باشد، در خارج از آن، معمولاً روی لگن، تخمدان‌ها و لوله‌های رحم رشد می‌کند.

این بافت هورمون‌های چرخه قاعدگی را دریافت کرده و در هر دوره پریود خونریزی می‌کند، اما چون راه خروجی ندارد، باعث التهاب، درد شدید و ایجاد چسبندگی می‌شود.

او ادامه داد: شایع‌ترین نشانه این بیماری، درد قاعدگی است که با مسکن‌های معمولی بهبود نمی‌یابد و با گذشت زمان شدیدتر می‌شود. سایر علائم شامل درد لگنی در زمان‌های غیر از پریود، درد در هنگام رابطه جنسی، خستگی مزمن و مشکل در بارداری است.

به گفته وی متأسفانه بسیاری از زنان این دردها را به عنوان «قاعدگی طبیعی» نادیده می‌گیرند و سال‌ها بدون تشخیص باقی می‌مانند.

دکتر علایی با تأکید بر اینکه برای اقدام مؤثر، نخستین گام افزایش آگاهی است. اگر دردهای قاعدگی زندگی روزمره را مختل می‌کند، باید به یک متخصص زنان مراجعه شود.

تشخیص قطعی معمولاً نیاز به جراحی لاپاراسکوپی دارد، اما معاینات بالینی و سونوگرافی می‌توانند نشانه‌هایی را نشان دهند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: درمان اندومتریوز بسته به شدت بیماری و شرایط فرد متفاوت است. از داروهای ضدالتهابی و قرص‌های ضدبارداری برای کنترل رشد بافت گرفته تا داروهای هورمونی قوی و در نهایت جراحی برای برداشتن بافت‌های آسیب‌دیده، همگی در دسترس هستند. تغییر سبک زندگی، ورزش منظم و تغذیه سالم نیز در کاهش التهاب و مدیریت درد بسیار مؤثر هستند.رابطه میان اندومتریوز و ناباروری رابطه‌ای تنگاتنگ و پیچیده است. اگرچه داشتن اندومتریوز به این معنی نیست که یک زن هرگز نمی‌تواند باردار شود، اما آمارها نشان می‌دهند که زنان مبتلا به این بیماری ممکن است در باردار شدن دچار چالش‌های بیشتری نسبت به سایرین شوند. مکانیسم‌های مختلفی وجود دارد که اندومتریوز می‌تواند از طریق آن‌ها بر باروری تأثیر بگذارد:

1. تغییر در آناتومی و ساختار لگن: در موارد شدید اندومتریوز، بافت‌های التهابی می‌توانند باعث ایجاد چسبندگی‌های (Adhesions) شدید در لگن شوند. این چسبندگی‌ها می‌توانند لوله‌های رحم را مسدود کنند، به تخمدان‌ها آسیب برسانند یا موقعیت رحم را تغییر دهند. این تغییرات آناتومیک مانع از رسیدن اسپرم به تخمک یا حرکت تخمک بارور شده به داخل رحم می‌شود

۲. اختلال در کیفیت تخمک‌ها: تحقیقات نشان داده‌اند که محیط التهابی ناشی از اندومتریوز می‌تواند بر کیفیت تخمک‌ها و رشد فولیکول‌ها تأثیر منفی بگذارد. حتی در موارد خفیف بیماری که چسبندگی وجود ندارد، التهاب سیستمیک می‌تواند عملکرد تخمدان را مختل کرده و کیفیت تخمک‌های تولید شده را کاهش دهد.

۳. اختلال در لقاح و کاشت جنین: اندومتریوز می‌تواند توانایی رحم برای پذیرش جنین (کاشت) را مختل کند. تغییرات هورمونی و التهابی ناشی از بافت‌های اندومتریوز می‌تواند باعث ضخیم شدن بیش از حد یا نامناسب شدن پوشش داخلی رحم (آندومتر) شود که این امر مانع از لانه‌گزینی موفق جنین می‌گردد. همچنین، مایع موجود در کیست‌های اندومتریوز (کیست‌های شکلاتی) ممکن است مانع از لقاح تخمک با اسپرم گردد.

4. اختلال در لانه گزینی: سیستم ایمنی بدن در زنان مبتلا به اندومتریوز ممکن است واکنش‌های متفاوتی نشان دهد. گاهی اوقات بدن ممکن است بافت جنین را به عنوان یک عامل بیگانه یا تهدیدکننده (مشابه بافت‌های اندومتریوز خارج از رحم) شناسایی کند و به آن حمله کند که منجر به شکست در لانه‌گزینی یا سقط‌های مکرر می‌شود.

با وجود این چالش‌ها، اکثر زنان مبتلا به اندومتریوز خفیف تا متوسط می‌توانند به طور طبیعی باردار شوند. اگر بارداری رخ ندهد، روش‌های درمانی متعددی مانند داروهای تحریک‌کننده تخمک‌گذاری، جراحی لاپاراسکوپی برای برداشتن ضایعات و در نهایت تکنیک‌های کمک باروری مانند IVF (لقاح آزمایشگاهی) برای این افراد به کار گرفته می‌شوند.

 بنابراین، تشخیص زودهنگام و مشاوره با متخصص ناباروری کلید اصلی برای مدیریت این شرایط است.

دکتر «سانار علایی» ،عضو هیات علمی گروه بیولوژی تولید مثل دانشکده علوم و فن آوری های نوین پزشکی