چگونه ذهن انسان در شرایط بحرانی، ظرفیت‌های نهفته خود را شکوفا می‌کند؟
عضو هیات علمی گروه بیوتکنولوژی دانشکده علوم و فن آوری های نوین عنوان کرد: مغز انسان در مواجهه با وقایع بزرگ، سیستمی هوشمند برای حفظ سلامت روان و ارتقای عملکرد دارد.
به گزارش دانشکده علوم و فن آوری های نوین پزشکی، دکتر «سعید تقی زاده» با بیان اینکه در ایام پرفراز و نشیب اخیر، تجربه تغییرات رفتاری و نوسانات خلقی، پاسخی طبیعی از سوی ساختار روانی انسان به شرایط غیرمعمول است، گفت: روان‌شناسیِ بحران اما دریچه‌ای متفاوت به این پدیده می‌گشاید؛ دیدگاهی که به جای تمرکز صرف بر آسیب‌ها، بر ظرفیت‌های سازگاری (Adaptability) تأکید دارد.
عضو هیات علمی دانشکده علوم و فناوری های نوین پزشکی افزود: مطالعات علمی نشان می‌دهند که روان انسان در شرایط دشوار، نه تنها منفعل نمی‌ماند، بلکه فرایندهای خودتنظیمیِ پیچیده‌ای را برای عبور از شرایط و دستیابی به سطوح جدیدی از توانمندی به کار می‌گیرد.
سازوکار مغز در مواجهه با شرایط دشوار
دکتر تقی زاده با تاکید بر اینکه مغز انسان در مواجهه با وقایع بزرگ، سیستمی هوشمند برای حفظ سلامت روان و ارتقای عملکرد دارد، توضیح داد: این فرایند در دو حوزه «اولویت‌بندیِ معنایی و تمرکز ذهنی» و «شکوفایی در بحرانPost-Traumatic Growth» قابل تحلیل است.
اولویت‌بندیِ معنایی و تمرکز ذهنی
عضو هیات علمی گروه بیوتکنولوژی اظهار داشت: در شرایطی که با تحولات محیطی روبرو هستیم، مغز به‌طور خودکار، انرژی روانی را از مسائل جانبی و دغدغه‌های کم‌اهمیت به سوی حوزه‌های بنیادین حیات معطوف می‌کند.
وی ادامه داد: این بازآراییِ تمرکز، به افراد کمک می‌کند تا ارزش‌های اصیل زندگی، مانند پیوند با خانواده و حفظ امنیتِ روان را با وضوح بیشتری درک کنند و این فرایند، خود به نوعی موجب افزایش تمرکز بر اهداف واقعی و کاهش فشارهای ناشی از مسائل روزمره می‌شود.
شکوفایی در بحران (Post-Traumatic Growth)
دکتر تقی زاده با بیان اینکه پژوهش‌های روان‌شناسی نشان می‌دهند که تجربه شرایط سخت، می‌تواند زمینه‌ساز پدیده‌ای به نام رشد پس از سانحه باشد، اضافه کرد: در این فرایند، افراد ظرفیت‌هایی را در خود کشف می‌کنند که پیش از آن فرصت بروز نداشتند.
وی در ادامه با اشاره به اینکه مواردی همچون تاب‌آوریِ راهبردی، خلاقیت در حل مساله و افزایش همدلیِ اجتماعی، از جمله ویژگی‌هایی هستند که در مواجهه با چالش‌ها به شکلی برجسته نمود پیدا می‌کنند، افزود: این تغییرات، در واقع بیداریِ پتانسیل‌های انسانی برای رویارویی با واقعیت‌های جدید است.
تقویت توانمندی‌های روانی در ایام بحران
عضو هیات علمی گروه بیوتکنولوژی دانشکده برای تقویت توانمندی‌های روانی در ایام بحران نیز تاکید کرد: برای حفظ پایداری و بهره‌گیری از این ظرفیت‌های روانی، راهکارهای علمی مانند «حفظ حس عاملیت»، «تقویت همبستگی اجتماعی» و «انعطاف‌پذیریِ شناختی» توصیه می‌شود.
وی در مورد «حفظ حس عاملیت (Sense of Agency)» گفت: تمرکز بر فعالیت‌های خرد و مدیریت‌پذیر در محیط پیرامون، باعث می‌شود فرد حس تسلط و اثربخشیِ خود را حفظ کند و این احساس عاملیت، یکی از ارکان اصلی سلامت روان در ایام بحران است.
دکتر تقی زاده در ادامه «تقویت همبستگی اجتماعی» را یکی دیگر از راهکارهای علمی برای حفظ پایداری و بهره‌گیری از این ظرفیت‌های روانی عنوان کرد و افزود: تحقیقات ثابت کرده‌اند که پیوندهای انسانی و حمایت‌های متقابل، به عنوان یک سپر محافظتی در برابر فشارها عمل می‌کنند؛ حس ما بودن، سطح استرس‌های فردی را به میزان قابل توجهی تعدیل کرده و زمینه‌ساز ایجاد آرامش جمعی می‌شود.
وی در ادامه در خصوص «انعطاف‌پذیریِ شناختی» به عنوان یکی دیگر از راهکارهای علمی برای حفظ پایداری و بهره‌گیری از این ظرفیت‌های روانی توضیح داد: پذیرشِ فعالانه شرایط و سازگاری با تغییراتِ محیطی، به مغز کمک می‌کند تا به جای اتلاف انرژی در برابر واقعیت، آن را صرف مدیریت بهینه وضعیت موجود کند.
عضو هیات علمی دانشکده علوم و فناوری های نوین پزشکی شیراز با تاکید بر اینکه بحران‌ها اگرچه با چالش‌های گوناگون همراه هستند، اما در عین حال فصلی برای بیداریِ توانمندی‌های انسانی به شمار می‌آیند، عنوان کرد: با درک این فرایندهای علمی، می‌توانیم از این دوران به عنوان فرصتی برای بازشناسیِ ظرفیت‌های درونی و ساختن نسخه‌ای قوی‌تر از خودمان بهره ببریم.
دکتر تقی زاده ادامه داد: آنچه امروز تجربه می‌کنیم، بیش از هر چیز، گواهی بر قدرت شگفت‌انگیزِ ذهن انسان برای عبور از سختی‌ها و بازگشت به مسیر رشد است./ل.بهزادی

پایان خبر