مطالعات جدید نشان می‌دهد که هوش مصنوعی می‌تواند دقت انتخاب جنین در درمان‌های کمک‌باروری را افزایش دهد؛ اما متخصصان تأکید می‌کنند که این فناوری قرار نیست جایگزین پزشکان شود، بلکه بعنوان یک دستیار هوشمند در کنار آنها فعالیت خواهد کرد.

درمان ناباروری در سال‌های اخیر با سرعتی چشمگیر در حال تحول است و اکنون هوش مصنوعی به یکی از مهم‌ترین فناوری‌های نوظهور در آزمایشگاه‌های جنین‌شناسی تبدیل شده است. پژوهش‌های تازه منتشرشده نشان می‌دهد که الگوریتم‌های یادگیری عمیق می‌توانند با بررسی هزاران تصویر و ویدئوی ثبت‌شده از رشد جنین، اطلاعاتی را استخراج کنند که تشخیص آن‌ها با چشم انسان بسیار دشوار است. این فناوری می‌تواند به متخصصان کمک کند تا مناسب‌ترین جنین را برای انتقال انتخاب کنند و شانس موفقیت درمان را افزایش دهند.
در روش لقاح آزمایشگاهی (IVF)، انتخاب جنینی که بیشترین احتمال لانه‌گزینی و تولد نوزاد سالم را دارد، یکی از حساس‌ترین مراحل درمان است. تاکنون این تصمیم عمدتاً بر اساس ارزیابی ظاهری جنین و تجربه جنین‌شناس انجام می‌شد، اما هوش مصنوعی با تحلیل حجم عظیمی از داده‌های بالینی، می‌تواند الگوهایی را شناسایی کند که در ارزیابی‌های معمول قابل مشاهده نیستند.
یکی از مطالعات چندمرکزی منتشرشده در حوزه پزشکی تولیدمثل نشان داده است که سامانه‌های هوش مصنوعی در ارزیابی کیفیت جنین، عملکردی قابل‌رقابت و در برخی موارد حتی دقیق‌تر از ارزیابی‌های سنتی داشته‌اند. این یافته‌ها می‌تواند به کاهش انتقال‌های ناموفق، کاهش فشار روانی زوج‌های نابارور و کاهش هزینه‌های درمان کمک کند.
البته پژوهشگران نسبت به خوش‌بینی بیش از حد نیز هشدار می‌دهند. بررسی‌های جدید نشان می‌دهد که برخی مدل‌های هوش مصنوعی هنوز از نظر پایداری و قابلیت تعمیم به مراکز درمانی مختلف با چالش‌هایی روبه‌رو هستند. به همین دلیل، متخصصان معتقدند تصمیم نهایی باید همچنان توسط تیم درمان و بر اساس شرایط اختصاصی هر بیمار گرفته شود.
کارشناسان حوزه بیولوژی تولیدمثل بر این باورند که آینده درمان ناباروری به سمت «پزشکی دقیق» حرکت می‌کند؛ رویکردی که در آن داده‌های ژنتیکی، تصویربرداری، سوابق پزشکی و هوش مصنوعی در کنار یکدیگر برای طراحی بهترین برنامه درمانی هر زوج به کار گرفته می‌شوند. این تحول می‌تواند علاوه بر افزایش شانس موفقیت IVF، از انجام درمان‌های غیرضروری نیز جلوگیری کند.
هرچند هنوز مسیر طولانی تا استفاده گسترده از این فناوری در همه مراکز درمان ناباروری باقی مانده است، اما آنچه امروز روشن به نظر می‌رسد، نقش روزافزون هوش مصنوعی در آینده بیولوژی تولیدمثل است.

آینده‌ای که در آن، تجربه متخصصان با قدرت تحلیل داده‌ها تلفیق می‌شود تا رؤیای فرزنددار شدن برای زوج‌های بیشتری به واقعیت تبدیل شود.

دکتر «سانار علایی» ،عضو هیات علمی گروه بیولوژی تولید مثل دانشکده علوم و فن آوری های نوین پزشکی