تصور کنید در حال نوشتن یک ایمیل کاری مهم هستید؛ ناگهان صدای زنگ گوشی بلند می‌شود. یک نوتیفیکیشن اینستاگرام! در همان حال که به پیام دوستتان جواب می‌دهید، چشمتان به تلویزیون می‌افتد که دارد اخبار روز را پخش می‌کند. در کمتر از چند ثانیه، مغز شما بین سه دنیای متفاوت دست‌وپا می‌زند. ما به این کار می‌گوییم «مالتی‌تسکینگ رسانه‌ای»؛ هنری مدرن که فکر می‌کنیم ما را بسیار بهره‌ور نشان می‌دهد! اما واقعیت پشت پرده چیست؟

سفر به درون اتاق فرماندهی مغزدانشمندان حوزه علوم اعصاب کنجکاو شدند تا ببینند این پرش‌های مداوم و سریع بین گوشی، لپ‌تاپ و تلویزیون چه بلایی سر ساختار فیزیکی مغز ما می‌آورد. آن‌ها گروهی از افراد را وارد دستگاه اسکنر مغزی (MRI) کردند تا حجم بخش‌های مختلف مغز را بسنجند.

نتایج شگفت‌انگیز و تا حدی نگران‌کننده بود.

در مرکز مغز ما ناحیه‌ای به نام ACC (قشر سینگولیت قدامی) وجود دارد. این بخش را به عنوان «اتاق فرماندهی و تمرکز» مغز در نظر بگیرید. هر وقت نیاز دارید روی یک کار سخت تمرکز کنید، جلوی حواس‌پرتی‌ها را بگیرید یا احساسات خود را در یک موقعیت بحرانی کنترل کنید، این اتاق فرماندهی فعال می‌شود.

اسکن‌ها نشان دادند افرادی که عادت دارند هم‌زمان از چندین رسانه استفاده کنند، تراکم ماده خاکستری کمتری در این بخش حیاتی دارند. به زبان ساده‌تر، انگار دیوارهای اتاق فرماندهی تمرکز در مغز آن‌ها کمی نازک‌تر و ضعیف‌تر شده است!

چرا این موضوع مثل یک هشدار بزرگ است؟وقتی قشر سینگولیت قدامی (ACC) ضعیف‌تر می‌شود، توانایی ما برای کارهای زیر کاهش می‌یابد:

کنترل توجه: دیگر نمی‌توانیم برای مدت طولانی روی یک کتاب یا یک پروژه عمیق تمرکز کنیم.تنظیم هیجانات: زودتر عصبی می‌شویم یا در مواجهه با استرس‌ها کنترل خود را از دست می‌دهیم.ارتباطات اجتماعی: ارتباطات بین این بخش و سایر نواحی مغز که مسئول فهم همدلی هستند، ضعیف‌تر می‌شود.پیام نهایی: کمی به مغزمان استراحت دهیممغز ما یک ابرقهرمانِ خستگی ناپذیر نیست؛ ساختار آن در برابر عادت‌های روزمره‌مان شکل می‌پذیرد. اگر مدام آن را بمباران اطلاعاتی کنیم، خودش را با حواس‌پرتی تطبیق می‌دهد.

شاید وقت آن رسیده که هنگام کار، گوشی را در اتاق دیگری بگذاریم، تب‌های اضافی مرورگر را ببندیم و به مغزمان فرصت دهیم تا دوباره طعم شیرین «تمرکز روی یک کار» را بچشد.

روح اله رستمی دانشجوی دکتری علوم اعصاب دانشکده علوم و فن آوری های نوین پزشکی